İçeriğe geç

Güneş Paneli Entegre Kiremit Nedir? Klasik Panelden Farkı ve İmar Notları

Güneş hücrelerinin kaplama ürününün içine yerleştirildiği entegre sistemler hem çatı örtüsü hem enerji üretim elemanı olarak çalışır. Kavram, klasik panelden farkı ve imar açısından dikkat edilecekler anlatılıyor.

  • Yazar: Rızaoğlu Çatı Editörlüğü
  • Yayın tarihi:
  • Güncellendi:
  • 6 dk okuma
Güneş Paneli Entegre Kiremit Nedir? Klasik Panelden Farkı ve İmar Notları
İçindekiler
  1. Güneş paneli entegre kiremit nedir?
  2. Klasik panelle entegre kiremit arasındaki fark nedir?
  3. Eğim, yön ve gölge neden önemlidir?
  4. Isınma ve havalandırma konusu
  5. İmar yönetmeliği ne söylüyor?
  6. Verim ve ömür bilgisi nasıl değerlendirilmeli?
  7. Karar vermeden önce
  8. Sıkça sorulan sorular

Kısa cevap: Güneş paneli entegre kiremit, güneş hücrelerinin çatı kaplama ürününün içine yerleştirildiği, hem çatı örtüsü hem elektrik üretim elemanı olarak çalışan üründür. Klasik panelin çatıya eklenmesinden farklı olarak kaplamanın yerine geçer. Verim ve ömür üreticiye göre değişir; uygulamadan önce teknik föy ve idarenin imar koşulları kontrol edilmelidir.

Çatıdan güneş enerjisi elde etmenin iki yaygın yolu vardır: kaplamanın üzerine ayrı panel eklemek ya da kaplamanın kendisini enerji üreten bir elemana dönüştürmek. İkinci yaklaşım yapıya entegre fotovoltaik sistem olarak da anılır ve kiremit biçimli ürünlerde karşımıza çıkar. Aşağıda kavram, klasik panelle farkı, tasarımda etkili olan faktörler ve imar mevzuatındaki ilgili hükümler genel düzeyde anlatılıyor. Terimin kısa tanımı çatı sözlüğünde yer alıyor.

Güneş paneli entegre kiremit nedir?

Bu ürünlerde güneş hücreleri, çatı kaplama ürününün içine yerleştirilmiş bir yapı elemanı olarak bulunur. Yani ürün bir bütün olarak iki işi birden görür: çatıyı suya, kara ve rüzgâra karşı kapatır ve gün ışığından elektrik üretir. Kiremit biçimli ürünlerde amaç, çatı yüzeyinde ayrı bir panel bloğu görünmeden enerji üretimini kaplamayla bütünleştirmektir.

Ürünün davranışı kaplama ile elektrik sisteminin birlikte çalışmasına bağlıdır. Kaplama tarafında eğim, bindirme ve su yalıtımı kuralları geçerlidir; elektrik tarafında ise hücre bağlantıları, kablolama ve çatı içindeki geçişler dikkat ister. Bu nedenle çatı işini bilen bir ekip ile elektrik işini bilen bir uzmanın koordinasyonu gerekir.

Klasik panelle entegre kiremit arasındaki fark nedir?

Klasik sistemde paneller genellikle mevcut kaplamanın üzerine taşıyıcı elemanlarla monte edilir; kaplama yerinde kalır. Entegre sistemde ise ürün kaplamanın yerine geçer. İki yaklaşımın hangisinin uygun olduğu, mevcut çatının durumuna, görünüm beklentisine ve teknik koşullara bağlıdır.

ÖlçütKaplamanın üzerine eklenen panelEntegre ürün
Çatıdaki rolüKaplamaya ek elemanKaplamanın yerine geçen eleman
GörünümÇatı yüzeyinde ayrı bir blok olarak görünürÇatı örtüsüyle bütünleşik görünür
Uygulama zamanıGenellikle mevcut çatıya sonradan eklenebilirÇoğunlukla çatı kaplaması yapılırken ya da yenilenirken planlanır
Su yalıtımı sorumluluğuKaplama sağlar; montaj noktaları ayrıca ele alınırÜrün hem kaplama hem enerji elemanıdır
Teknik bilgi kaynağıPanel ve taşıyıcı sistem föyleriÜreticinin ürün teknik föyü ve montaj kılavuzu

Tablodaki ifadeler genel kavram düzeyindedir; belirli bir ürünün sınırları için üreticinin güncel montaj kılavuzuna bakılmalıdır.

Eğim, yön ve gölge neden önemlidir?

Güneş enerjisi sistemlerinde yerleşimin üç temel girdisi vardır: çatının eğimi, baktığı yön ve çevredeki gölge kaynakları. Çatı eğimi aynı zamanda kaplamanın su geçirmezlik koşullarını belirler; eğimin kaplamayı nasıl etkilediği çatı eğimi nasıl seçilir yazısında ele alınıyor. Entegre üründe bu iki kural birlikte aranır: eğim hem kaplamanın hem hücrelerin çalışma koşullarına uygun olmalıdır. Üreticinin belirttiği eğim aralığı dışına çıkmak için onay gerekir.

Gölge çoğunlukla göz ardı edilir. Baca, anten, komşu bina ya da ağaç gölgesi hücrelerin bir kısmını kapatabilir. Çatıdaki baca, anten ve güneş kolektörü gibi engellerin karın tahliyesini de zorlaştırabildiği akademik çalışmalarda belirtilir; yerleşim planı bu çıkıntılarla birlikte yapılmalıdır. Yön ve gölge değerlendirmesi için yer yerinde bir ölçüm ve çizim gerekir; bu yazı yön için sayısal bir öneri vermez.

Taşıyıcı sistemin ek yükleri karşılayıp karşılamadığı da konudur. Konya, TS EN 1991-1-3 Ulusal Eki'nde II. kar bölgesindedir; kar yükü eğimle azalır ve çatı elemanlarının ağırlığıyla birlikte taşıyıcı hesabında değerlendirilir. Bu kapsamda Konya'da çatı yaparken iklim yazısı kar, don ve rüzgâr etkilerini ayrıca özetliyor.

Isınma ve havalandırma konusu

Güneş hücreleri çalışırken ısınır ve sıcaklık arttıkça verim düşme eğilimindedir. Bu nedenle hücrenin arkasında hava dolaşımı sağlanması, kaplama tasarımında önemli bir konudur. Sektör kaynaklarında havalandırmanın az olması ısınmaya ve verim kaybına yol açabilen bir etken olarak anılır; ürünün arkasındaki boşluk, havalandırma ve alt örtü düzeni üreticinin montaj talimatına göre kurulmalıdır.

Kiremit çatılarda çıta, karşı çıta ve havalandırma kesitleri zaten kaplama tasarımının parçasıdır. Entegre bir ürün kullanıldığında bu katmanların üreticinin önerdiği düzenle uyumlu olup olmadığı keşifte netleştirilmelidir. Kaplamanın alt yapısı için kiremit çatı hizmetleri sayfası genel çerçeveyi verir.

Entegre ürün enerji üretse de ısı yalıtımının yerini tutmaz. Çatı katındaki ısı kaybı, yoğuşma ve kış aylarında saçakta buz birikmesi gibi konular yine yalıtım, buhar kontrolü ve havalandırma katmanlarıyla çözülür. Bu katmanların kurgusu için çatı yalıtımı ve su yalıtımı hizmetleri sayfasına bakılabilir.

İmar yönetmeliği ne söylüyor?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin güncel birleştirilmiş metni konuyla üç noktada ilgilidir:

  • Madde 40/2: Çatı eğimi içinde kalmak ve siluetini etkilememek kaydıyla fotovoltaik paneller çatı örtüsü olarak da kullanılabilir.
  • Madde 40/5: Fotovoltaik paneller, güneş enerjili su ısıtıcıları ve çatı pencereleri, idarenin uygun gördüğü ölçü ve biçimde çatı örtüsü düzlemini aşabilir.
  • Madde 59/2: Binanın kendi ihtiyacı için kurulan güneş kaynaklı yenilenebilir enerji sistemleri ruhsata tabi işler arasında sayılmaz; ancak sistemin proje ya da taahhütname ile idareye sunulması, mimari görünüşe bağlı kalınması ve idareden izin alınması zorunludur.

Yani yönetmelik, panelin çatı örtüsü olarak kullanılmasına kapıyı açarken siluet ve idare iznine bağlı koşullar da koyar. Bunlar yönetmelik metninden okunan genel hükümlerdir; idarelerin uygulaması farklı olabilir. Belediyeler meclis kararıyla çatı malzemesini ve rengini de belirleyebildiği için işe başlamadan ilgili belediyenin imar birimine danışılmalıdır. Apartmanlarda çatı ortak yer sayıldığından yönetim planı ve kat malikleri kurulu kararları da gündeme gelir.

Verim ve ömür bilgisi nasıl değerlendirilmeli?

Entegre ürünlerin verim yüzdesi ve ömür beyanı üreticiye ve ürüne göre değişir. Bu yazıda sayısal bir verim ya da ömür değeri verilmemiştir; çünkü bu değerler ürüne göre değişir ve üretici beyanlarının bağımsız doğrulaması her zaman bulunmaz. Bu tür bilgilerde üreticinin yazılı teknik föyü ve mümkünse bağımsız doğrulanmış değerler esas alınmalıdır.

Üreticiden ya da uygulayıcıdan şu bilgilerin yazılı olarak istenmesi yararlıdır:

  • Ürünün teknik föyü, montaj kılavuzu ve izin verilen eğim aralığı.
  • Kaplama işlevinin hangi standart ya da belgeyle tanımlandığı.
  • Havalandırma, alt örtü ve kablo geçişlerine ilişkin kurallar.
  • Bakım, onarım ve hasarlı bir elemanın değişimi için izlenecek yol.
  • Elektrik bağlantısının kim tarafından, hangi mevzuata göre yapılacağı.

Bakım tarafında da kaplama ile elektrik sisteminin birlikte düşünülmesi gerekir. Kaplama olarak çalışan bir elemanda hasar oluşursa yalnız yüzeyin değil bağlantıların da kontrolü gerekebilir; bu nedenle hasarlı bir elemanın nasıl değiştirileceği ve çatıya çıkışın hangi güvenlik önlemleriyle yapılacağı önceden netleştirilmelidir. Çatıda çalışmaya ilişkin güvenlik ilkeleri mevsimlik çatı bakım kontrol listesinde da ele alınıyor.

Karar vermeden önce

Güneş paneli entegre kiremit, görünümü ön planda tutan yeni yapılarda ya da çatı kaplamasının zaten yenileneceği projelerde değerlendirilebilecek bir seçenektir. Mevcut çatıya sonradan güneş enerjisi eklemek isteyenler için kaplamanın üzerine ek panel de bir seçenektir. İki yaklaşımın ürün tarafı için güneş panelleri kategorisi, uygulama tarafı için çatı penceresi ve güneş paneli çözümleri sayfası incelenebilir. Kiremit türlerini tanımak isteyenler kiremit çeşitleri yazısına göz atabilir; keşif için teklif sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Güneş paneli entegre kiremit klasik panelden nasıl ayrılır?

Entegre üründe güneş hücreleri çatı kaplama ürününün içine yerleştirilmiştir ve ürün kaplamanın yerine geçer. Klasik sistemde paneller genellikle mevcut kaplamanın üzerine ayrı elemanlar olarak monte edilir. Belirli bir ürünün sınırları için üreticinin güncel montaj kılavuzuna bakılmalıdır.

Güneş paneli entegre kiremitin verimi ve ömrü ne kadardır?

Verim ve ömür üreticiye ve ürüne göre değişir; bu yazıda doğrulanmış bir sayı verilmemiştir. Karşılaştırma yaparken üreticinin yazılı teknik föyü ve bağımsız doğrulanmış değerler istenmelidir.

Çatıya güneş paneli yapmak için imar yönetmeliğinde ne yazıyor?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, çatı eğimi içinde kalmak ve siluetini etkilememek kaydıyla fotovoltaik panellerin çatı örtüsü olarak kullanılabileceğini söyler. Binanın kendi ihtiyacı için kurulan sistemlerde proje ya da taahhütnamenin idareye sunulması ve idareden izin alınması gerekir. Uygulama idareden idareye değişebilir.

Güneş paneli entegre kiremit için eğim ve yön neden önemlidir?

Eğim hem kaplamanın su geçirmezlik koşullarını hem hücrelerin çalışma koşullarını belirler; yön ve gölge ise enerji üretimini etkiler. Üreticinin belirttiği eğim aralığı dışına çıkmak için onay gerekir. Yön ve gölge değerlendirmesi için yerinde ölçüm ve çizim yapılmalıdır.

Paylaş

İlgili Yazılar

Çatı Projeniz İçin Yanınızdayız

Keşif, ürün seçimi ve uygulama için bize ulaşın; sorularınızı yanıtlayalım.